Bản quyền phần mềm là gì? Hiểu OEM, FPP, Volume License đúng luật Việt Nam 2026

Bản quyền phần mềm là gì? Định nghĩa pháp lý tại Việt Nam

Theo điều 22 Luật Sở hữu trí tuệ năm 2005 sửa đổi 2022, phần mềm máy tính là tác phẩm văn học khoa học được bảo hộ quyền tác giả. Người sáng tạo phần mềm có 4 quyền chính:

• Quyền sao chép: kiểm soát việc nhân bản phần mềm dưới mọi hình thức
• Quyền phân phối: kiểm soát việc đưa bản sao tới công chúng
• Quyền sửa đổi: kiểm soát việc tạo phái sinh từ phần mềm gốc
• Quyền cho thuê: cho phép hoặc cấm việc cho thuê bản sao thương mại

Người dùng cuối có quyền sử dụng phần mềm sau khi mua license (giấy phép sử dụng) hợp pháp từ nhà phát hành hoặc đại lý ủy quyền. License không chuyển giao quyền sở hữu mã nguồn, chỉ cấp quyền sử dụng theo điều khoản End User License Agreement (EULA).

4 loại bản quyền phần mềm phổ biến trên thị trường Việt Nam

1. OEM License (Original Equipment Manufacturer)

License gắn theo phần cứng máy tính. Ví dụ Windows 11 Pro OEM FQC-10528 ràng buộc với mainboard máy đầu tiên kích hoạt. Giá rẻ hơn 30 đến 40% so với FPP nhưng không chuyển được sang máy khác. Phù hợp với người dùng cố định một máy hoặc doanh nghiệp mua máy nguyên seal.

2. FPP / Retail License (Full Packaged Product)

Mua một lần dùng cả đời. Có thể chuyển sang máy mới khi đổi PC. Microsoft Software License Terms cho phép cài lên một thiết bị vật lý hoặc một máy ảo. Ví dụ Windows 11 Pro USB FPP HAV-00163 đóng hộp kèm USB cài đặt. Phù hợp người dùng nâng cấp phần cứng thường xuyên hoặc cần cài lên VPS.

3. Volume License (Open Value, MPSA, Enterprise Agreement)

Dành cho tổ chức từ 5 license trở lên. Mua dưới dạng hợp đồng dài hạn với Microsoft, Adobe, Autodesk hoặc các Licensing Solution Provider (LSP). Quản lý tập trung qua VLSC (Microsoft Volume Licensing Service Center) hoặc admin console của nhà phát hành. Triển khai qua KMS host hoặc MAK key.

4. Subscription License (SaaS, thuê bao)

Trả phí định kỳ tháng hoặc năm, được dùng phần mềm và update cloud. Ví dụ Microsoft 365 Business Standard, Adobe Creative Cloud, Kaspersky Endpoint Security Cloud, Google Workspace Business. Khi hết hạn không gia hạn, phần mềm hoặc tài khoản bị khóa. Phù hợp doanh nghiệp muốn chi phí ổn định và update tự động.

Tại sao doanh nghiệp Việt Nam cần mua bản quyền phần mềm?

Tuân thủ pháp luật, tránh phạt 30 đến 70 triệu đồng

Nghị định 341/2025/NĐ-CP sửa đổi 2022 quy định mức phạt vi phạm quyền tác giả phần mềm:

• Sao chép phần mềm trái phép: phạt 15 đến 35 triệu đồng
• Sử dụng phần mềm không bản quyền cho hoạt động kinh doanh: phạt 30 đến 70 triệu đồng
• Phân phối, cho thuê phần mềm crack: phạt 50 đến 100 triệu đồng

Bảo mật cao hơn, không có malware ẩn

Phần mềm crack từ Sàn Cam, trang torrent hoặc forum thường được chỉnh sửa mã nguồn. Theo báo cáo của BSA Software Alliance, 38% phần mềm lậu chứa malware đánh cắp thông tin tài chính, keylogger hoặc ransomware. Phần mềm chính hãng được Microsoft hoặc nhà phát hành xác thực qua digital signature, đảm bảo nguyên vẹn binary.

Nhận update bảo mật và hỗ trợ chính hãng

Phần mềm có bản quyền nhận đầy đủ patch bảo mật từ nhà phát hành. Phần mềm crack thường bị chặn update, không vá lỗ hổng zero-day. Doanh nghiệp dùng bản quyền có thể mở ticket support trực tiếp với Microsoft, Adobe hoặc qua đại lý như TND.

Hợp thức hóa chi phí thuế

Theo Thông tư 78/2021 và Nghị định 123/2020, doanh nghiệp Việt Nam phải có hóa đơn VAT điện tử cho mọi chi phí. Chi phí phần mềm có hóa đơn được hạch toán toàn bộ chi phí phần mềm vào chi phí được trừ khi tính thuế TNDN. Phần mềm bản quyền không chịu thuế GTGT (KCT) theo Điều 4 khoản 21 TT 219/2013, nên không có VAT đầu vào để khấu trừ, nhưng vẫn được hạch toán chi phí giảm trực tiếp thuế TNDN 20%. TND xuất hóa đơn VAT điện tử cho 100% đơn hàng theo TT 78. Xem thêm tại chính sách thanh toán.

Tại sao chọn TND làm đại lý cung cấp bản quyền phần mềm?

• Vận hành từ 2009, 15 năm phục vụ doanh nghiệp Việt Nam
• Hợp đồng kinh tế và hóa đơn VAT điện tử đầy đủ theo TT 78/2021
• Hỗ trợ kích hoạt 24/7 qua Messenger và hotline 0225.999.6666
• Đa dạng license: Microsoft, Adobe, Kaspersky, BKAV, VMware, Google Workspace, Bitrix24, cPanel, 1Password, Pipedrive, Claude AI
• Tư vấn loại license phù hợp trước khi mua, không bán ép
• Giá cạnh tranh, ưu đãi cho doanh nghiệp mua số lượng lớn hoặc gia hạn dài hạn

Tham khảo danh mục đầy đủ tại trang license TND. Liên hệ tư vấn qua trang liên hệ hoặc Messenger.

Câu hỏi thường gặp