Trả lời nhanh: Thử driver chuẩn của Windows trước khi tìm driver hãng, nhiều máy quét cũ chạy được với driver chuẩn dù hãng đã ngừng hỗ trợ. Windows 11 có ứng dụng quét riêng dùng được với máy nhận driver chuẩn. Máy nối bằng cổng song song hoặc chỉ hỗ trợ giao thức rất cũ thì gần như phải thay.
Máy in đa năng dùng bảy tám năm còn tốt nhưng hãng đã ngừng ra driver. Bài này nói các cách vẫn dùng được.
- Thử driver chuẩn của Windows trước khi tìm driver hãng.
- Windows 11 có ứng dụng quét riêng, không cần phần mềm hãng.
- Máy nối mạng thường dễ hơn máy nối bằng dây.
- Cắm sang cổng khác và thử lại trước khi kết luận hỏng.
- Máy chỉ hỗ trợ giao thức rất cũ thì nên thay.
Vì sao máy cũ hay không nhận
Bốn nguyên nhân, và chúng cần cách xử lý khác nhau.
- Hãng ngừng ra driver cho đời Windows mới. Phổ biến nhất với máy trên năm năm tuổi. Hãng tập trung hỗ trợ sản phẩm đang bán.
- Driver cũ dùng kiến trúc không còn được Windows chấp nhận. Windows 11 yêu cầu driver có chữ ký số và tuân thủ các chuẩn mới hơn.
- Phần mềm đi kèm không chạy dù driver vẫn nhận. Bộ phần mềm của hãng thường cũ hơn driver và hay hỏng trước.
- Giao thức kết nối đã lỗi thời, nhất là với máy nối mạng chỉ hỗ trợ giao thức chia sẻ đời đầu mà Windows 11 tắt mặc định.
Tin tốt: Windows có bộ driver chuẩn cho máy in và máy quét, hoạt động với rất nhiều thiết bị mà không cần driver riêng của hãng. Nhiều máy tưởng không dùng được thực ra chạy tốt với driver chuẩn.
Thử driver chuẩn trước
Đây là bước nên làm đầu tiên và nhiều người bỏ qua vì mặc định đi tìm driver hãng.
Với máy nối dây:
- Cắm máy vào và bật lên.
- Vào Cài đặt, Bluetooth và thiết bị, máy in và máy quét, thêm thiết bị.
- Chờ Windows dò. Nếu nó tìm thấy và cài xong, thử quét luôn.
Với máy nối mạng: thêm thủ công bằng địa chỉ mạng của máy in. Chọn kiểu thiết bị là máy in mạng, nhập địa chỉ, và chọn driver chuẩn nếu Windows hỏi.
Máy nối mạng thường dễ hơn máy nối dây, vì giao thức mạng chuẩn hóa tốt hơn và Windows nói chuyện được với hầu hết máy in mạng mà không cần driver riêng.
Nếu máy in đa năng của bạn có cổng mạng mà bạn đang cắm dây, thử chuyển sang nối mạng.
Quét bằng ứng dụng có sẵn
Windows 11 có ứng dụng quét riêng, tải từ cửa hàng Microsoft. Nó làm việc với mọi máy quét mà Windows nhận, không cần phần mềm của hãng.
Bốn thứ nó làm được:
- Chọn nguồn quét, mặt kính hay khay nạp giấy.
- Chọn loại tệp và độ phân giải.
- Xem trước và cắt vùng cần quét.
- Lưu ra tệp ảnh hoặc tệp tài liệu.
Đủ cho phần lớn nhu cầu văn phòng, và nhẹ hơn hẳn bộ phần mềm của hãng.
Ba việc nó không làm: nhận diện chữ trong ảnh quét, quét hai mặt tự động trên một số máy, và các thiết lập nâng cao về màu.
Với nhu cầu nhận diện chữ: quét ra tệp ảnh rồi dùng công cụ khác. Snipping Tool có chức năng lấy chữ trong ảnh, và nhiều dịch vụ trực tuyến làm việc này. Với tài liệu chứa thông tin nhạy cảm, dùng công cụ chạy trên máy thay vì dịch vụ trực tuyến.
Khi driver chuẩn không đủ
Bốn cách tiếp, theo thứ tự.
- Thử driver dành cho Windows 10. Phần lớn driver Windows 10 chạy được trên Windows 11. Tải từ trang hãng, chọn bản cho Windows 10 64 bit.
- Thử driver của một model gần giống trong cùng dòng sản phẩm. Nhiều máy trong một dòng dùng chung bộ điều khiển.
- Cắm sang cổng khác. Với máy bàn, dùng cổng phía sau. Một số thiết bị cũ không hoạt động qua cổng đời mới hoặc qua bộ chia.
- Dùng chế độ tương thích cho trình cài driver nếu trình cài từ chối chạy trên Windows 11.
Về việc tắt kiểm tra chữ ký driver: có cách tắt để cài driver không có chữ ký. Không nên làm trên máy công ty, vì đó là lớp bảo vệ chống driver độc hại, và driver chạy ở tầng sâu nhất của hệ thống.
Nếu một thiết bị chỉ chạy được khi tắt lớp bảo vệ đó, đã tới lúc thay thiết bị.
Khi nào nên thay và giải pháp tạm
Bốn dấu hiệu nên thay máy:
- Máy nối bằng cổng song song hoặc cổng nối tiếp, các cổng mà máy đời mới không còn có.
- Chỉ hỗ trợ giao thức chia sẻ mạng đời đầu, vốn có lỗ hổng bảo mật nghiêm trọng.
- Cần tắt lớp bảo vệ của Windows mới chạy được.
- Chi phí mực và bảo trì đã cao hơn tiền mua máy mới.
Ba giải pháp tạm khi chưa thay được:
- Giữ một máy cũ chạy hệ điều hành cũ để phục vụ riêng thiết bị đó, và không cho máy đó ra internet.
- Dùng máy chủ in trung gian, một thiết bị nhỏ nối máy in cũ vào mạng theo giao thức chuẩn.
- Với việc quét, dùng ứng dụng quét trên điện thoại. Chất lượng đủ cho phần lớn tài liệu văn phòng, và nó tiện hơn nhiều so với mò driver.
Giải pháp ba đáng cân nhắc nghiêm túc. Nhiều công ty tốn hàng giờ mỗi tháng để duy trì một máy quét cũ, trong khi nhân viên chụp tài liệu bằng điện thoại đã đủ dùng và nhanh hơn.
Thử theo thứ tự, từ rẻ tới tốn công
- Thử trình điều khiển chuẩn của Windows trước. Thêm thiết bị bằng chức năng có sẵn, chọn trình điều khiển chuẩn cho máy in. Cách này chạy được với phần lớn máy in đời cũ, chỉ mất phần tính năng riêng của hãng.
- Thử trình điều khiển cho bản Windows cũ ở chế độ tương thích. Nhiều bộ cài cho bản cũ vẫn chạy được.
- Nối máy in qua mạng thay vì cắm dây. Máy in có cổng mạng thường dễ được nhận hơn qua giao thức in chuẩn.
- Với máy quét, thử giao thức quét chuẩn thay vì phần mềm riêng của hãng.
- Giải pháp tạm bền nhất: giữ một máy cũ hoặc một máy ảo chạy bản Windows cũ làm máy chủ in dùng chung, các máy mới in qua nó.
:: Xem may in va cong da cau hinh Get-Printer | Format-Table Name, DriverName, PortName, PrinterStatus Get-PrinterDriver | Format-Table Name, Manufacturer :: Them may in qua mang bang giao thuc in chuan Add-PrinterPort -Name "IP_192.168.1.50" -PrinterHostAddress 192.168.1.50 Add-Printer -Name "May in phong ke toan" -DriverName "Generic / Text Only" -PortName "IP_192.168.1.50" :: Kiem thiet bi quet duoc nhan chua Get-PnpDevice -Class Image | Select Status, FriendlyName :: Khoi dong lai dich vu in khi hang doi ket net stop spooler && del /Q /F %systemroot%\System32\spool\PRINTERS\* && net start spooler
Khi nào nên thay máy
| Dấu hiệu | Nên làm gì |
|---|---|
| Hãng đã ngừng hỗ trợ và không có trình điều khiển cho bản mới | Cân nhắc thay, hoặc dùng máy chủ in trung gian |
| Máy vẫn in được nhưng mất chức năng quét | Dùng giao thức quét chuẩn, hoặc mua máy quét rời giá rẻ |
| Chi phí mực và bảo trì đã cao hơn tiền mua máy mới trong hai năm | Thay |
| Máy hoạt động tốt, chỉ vướng trình điều khiển | Giữ, dùng máy chủ in trung gian |
Với công ty có nhiều máy in cũ, phương án máy chủ in dùng chung thường rẻ và bền hơn việc thay từng máy. Một máy cũ chạy bản Windows còn được hỗ trợ, cài đủ trình điều khiển, chia sẻ máy in ra mạng, và các máy mới chỉ cần nối tới nó.
Câu hỏi thường gặp
Máy in đa năng cũ không có driver Windows 11 thì bỏ luôn à
Chưa. Thử driver chuẩn của Windows trước, rồi thử driver dành cho Windows 10. Nhiều máy vẫn chạy tốt theo hai cách đó.
Quét mà không cài phần mềm của hãng được không
Được. Windows 11 có ứng dụng quét riêng tải từ cửa hàng Microsoft, làm việc với mọi máy quét mà Windows nhận. Đủ cho phần lớn nhu cầu văn phòng.
Có nên tắt kiểm tra chữ ký driver để cài driver cũ không
Không nên, nhất là trên máy công ty. Đó là lớp bảo vệ chống driver độc hại. Nếu thiết bị chỉ chạy khi tắt lớp đó thì đã tới lúc thay thiết bị.
Máy in nối mạng có dễ hơn nối dây không
Thường là dễ hơn, vì giao thức mạng chuẩn hóa tốt hơn và Windows nói chuyện được với hầu hết máy in mạng mà không cần driver riêng.
