Mức phạt sử dụng phần mềm không bản quyền có thể lên đến hàng tỷ đồng đối với tổ chức
Mức phạt sử dụng phần mềm không bản quyền tại Việt Nam năm 2026 do Nghị định 341/2025/NĐ-CP (phạt hành chính, hiệu lực 15/02/2026, thay Nghị định 131/2013) và Điều 225 Bộ luật Hình sự (xử lý hình sự) quy định; Luật sửa đổi, bổ sung Luật Sở hữu trí tuệ 131/2025/QH15 có hiệu lực từ 01/4/2026. Cài và dùng phần mềm không có giấy phép trong doanh nghiệp bị xử lý như hành vi sao chép tác phẩm không được phép, mức phạt tính theo giá trị phần mềm vi phạm chứ không cố định.
Mức phạt hành chính theo Nghị định 341/2025
Điều 16 Nghị định 341/2025/NĐ-CP phạt hành vi sao chép tác phẩm (gồm phần mềm máy tính) không được phép của chủ sở hữu quyền tác giả theo 4 khung, căn cứ số lợi bất hợp pháp thu được, thiệt hại gây ra cho chủ sở hữu hoặc giá trị hàng hóa vi phạm.
Phạt tổ chức, doanh nghiệp
| Giá trị phần mềm vi phạm hoặc thiệt hại | Số lợi bất hợp pháp | Mức phạt tổ chức |
|---|---|---|
| Dưới 40 triệu đồng | Dưới 20 triệu đồng | 10-20 triệu đồng |
| 40 đến dưới 80 triệu đồng | 20 đến dưới 40 triệu đồng | 20-40 triệu đồng |
| 80 đến dưới 120 triệu đồng | 40 đến dưới 60 triệu đồng | 40-60 triệu đồng |
| 120 đến dưới 200 triệu đồng | 60 đến dưới 100 triệu đồng | 60-100 triệu đồng |
Phạt cá nhân, hộ kinh doanh
Cá nhân và hộ kinh doanh bị phạt bằng một nửa tổ chức: 5-50 triệu đồng theo 4 khung, ví dụ giá trị vi phạm dưới 20 triệu đồng phạt 5-10 triệu đồng, từ 60 đến dưới 100 triệu đồng phạt 30-50 triệu đồng.
Biện pháp khắc phục hậu quả
- Buộc tiêu hủy hoặc gỡ bỏ bản sao phần mềm vi phạm
- Buộc trả cho chủ sở hữu quyền số lợi bất hợp pháp thu được, nếu có
Mức tối đa 250 triệu đồng với cá nhân và 500 triệu đồng với tổ chức (Điều 5) là trần chung của nghị định. Khung cao nhất của hành vi sao chép là 60-100 triệu đồng với tổ chức; vi phạm lớn hơn có thể bị xem xét xử lý hình sự.
Xử lý hình sự theo Điều 225 Bộ luật Hình sự
Hành vi xâm phạm quyền tác giả với quy mô thương mại, hoặc thu lợi bất chính, gây thiệt hại, giá trị hàng hóa vi phạm vượt ngưỡng luật định có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự:
- Pháp nhân thương mại: phạt tiền 300 triệu đến 1 tỷ đồng. Phạm tội có tổ chức, từ 2 lần trở lên, thu lợi bất chính từ 300 triệu đồng hoặc gây thiệt hại, hàng hóa vi phạm từ 500 triệu đồng: phạt 1 tỷ đến 3 tỷ đồng hoặc đình chỉ hoạt động 6 tháng đến 2 năm; có thể bị phạt bổ sung 100-300 triệu đồng, cấm kinh doanh 1 đến 3 năm.
- Cá nhân: phạt tiền 50 triệu đến 300 triệu đồng hoặc cải tạo không giam giữ đến 3 năm; trường hợp tăng nặng như trên phạt 300 triệu đến 1 tỷ đồng hoặc phạt tù 6 tháng đến 3 năm.
Lưu ý: Không có mức phạt tính riêng cho từng bản cài đặt. Khung phạt xác định theo tổng giá trị phần mềm vi phạm, số lợi bất hợp pháp hoặc thiệt hại của cả hành vi, nên doanh nghiệp càng nhiều máy dùng phần mềm lậu thì khung phạt càng cao.
Đợt kiểm tra năm 2026
Thực hiện Công điện 38/CĐ-TTg ngày 05/5/2026 của Thủ tướng, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch ban hành Kế hoạch 2545/KH-BVHTTDL ngày 08/5/2026, lập đoàn kiểm tra việc sử dụng phần mềm có bản quyền tại doanh nghiệp, tổ chức (đợt kiểm tra đến 30/5/2026). Doanh nghiệp cần chứng minh được nguồn gốc giấy phép bằng hóa đơn, hợp đồng và chứng từ kích hoạt.
| Đối tượng | Phạt hành chính (NĐ 341/2025) | Xử lý hình sự (Điều 225 BLHS) |
|---|---|---|
| Tổ chức, doanh nghiệp | 10-100 triệu đồng theo giá trị vi phạm, kèm buộc gỡ bỏ, tiêu hủy bản vi phạm | 300 triệu-1 tỷ đồng; tăng nặng 1-3 tỷ đồng hoặc đình chỉ hoạt động 6 tháng-2 năm |
| Cá nhân, hộ kinh doanh | 5-50 triệu đồng theo giá trị vi phạm | 50-300 triệu đồng hoặc cải tạo không giam giữ đến 3 năm; tăng nặng 300 triệu-1 tỷ đồng hoặc tù 6 tháng-3 năm |
Những hành vi nào bị phạt?
Nghị định 341/2025 dành 35 điều (Điều 7 đến Điều 41) cho các hành vi xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan. Với phần mềm, các hành vi thường gặp gồm:
- Sao chép, cài đặt phần mềm mà không có giấy phép
- Phân phối, bán, cho thuê phần mềm trái phép
- Nhập khẩu phần mềm giả mạo, hàng lậu
- Gỡ bỏ, thay đổi, làm mất thông tin quản lý quyền tác giả trên phần mềm
Lưu ý: Cài và dùng phần mềm không có giấy phép trong công ty là hành vi sao chép không được phép theo Điều 16; nếu giá trị vi phạm vượt ngưỡng của Điều 225, doanh nghiệp có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự.
Hoá đơn VAT khi mua phần mềm bản quyền
Một điều lợi là, khi mua phần mềm bản quyền chính hãng có hoá đơn VAT, doanh nghiệp được:
- Có hóa đơn điện tử hợp lệ, đúng tên công ty (Nghị định 254/2026/NĐ-CP)
- Tính vào chi phí được trừ khi tính thuế thu nhập doanh nghiệp
- Có chứng cứ pháp lý khi thanh tra, kiểm tra
Câu hỏi thường gặp
Sử dụng phần mềm không bản quyền ở nhà có bị phạt không?
Nghị định 341/2025/NĐ-CP không có mức phạt riêng cho việc dùng ở nhà. Cá nhân sao chép, cài đặt phần mềm không được phép bị phạt theo Điều 16, từ 5 đến 50 triệu đồng tùy giá trị vi phạm. Trên thực tế, các đợt kiểm tra tập trung vào tổ chức, doanh nghiệp.
Công ty dùng 10 bản Windows giả mạo bị phạt bao nhiêu?
Không tính theo từng bản. Khung phạt xác định theo tổng giá trị phần mềm vi phạm, số lợi bất hợp pháp hoặc thiệt hại: với tổ chức, giá trị vi phạm dưới 40 triệu đồng phạt 10-20 triệu đồng, từ 120 đến dưới 200 triệu đồng phạt 60-100 triệu đồng, kèm buộc gỡ bỏ bản vi phạm. Giá trị vi phạm lớn hơn có thể bị xử lý hình sự theo Điều 225 Bộ luật Hình sự.
Mua phần mềm bản quyền từ TND có được khấu trừ VAT không?
Không, vì phần mềm không chịu thuế GTGT: hóa đơn ghi KCT nên không có VAT đầu vào để khấu trừ. Đổi lại, khi mua từ TND bạn nhận hoá đơn VAT điện tử, toàn bộ giá mua được tính vào chi phí được trừ khi tính thuế TNDN.
Việc kiểm tra phần mềm bản quyền năm 2026 có nghiêm không?
Có. Thực hiện Công điện 38/CĐ-TTg ngày 05/5/2026 của Thủ tướng, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch ban hành Kế hoạch 2545/KH-BVHTTDL ngày 08/5/2026, lập đoàn kiểm tra việc sử dụng phần mềm có bản quyền tại doanh nghiệp, tổ chức (đợt kiểm tra đến 30/5/2026). Doanh nghiệp nên tự rà soát giấy phép phần mềm trước khi bị kiểm tra.
