Trả lời nhanh: Tạo một phân vùng riêng cho hệ điều hành thứ hai, cài Windows 11 vào đó, và trình khởi động sẽ cho bạn chọn mỗi lần bật máy. Cài bản mới hơn sau. Cần giấy phép hợp lệ cho cả hai, vì đó là hai bản cài riêng biệt.
Cách này hữu ích khi bạn cần thử Windows 11 mà vẫn giữ được môi trường làm việc cũ. Bài này nói cách làm an toàn.
- Cần một phân vùng riêng, ít nhất 60GB cho hệ điều hành thứ hai.
- Cài bản mới hơn sau, để trình khởi động nhận đủ cả hai.
- Cần giấy phép hợp lệ cho cả hai, đây là hai bản cài riêng.
- Máy ảo là lựa chọn đơn giản hơn nếu chỉ để thử.
- Gỡ bỏ cần xóa cả phân vùng lẫn mục trong trình khởi động.
Khi nào nên và khi nào dùng máy ảo
Cài song song không phải lựa chọn duy nhất, và nhiều khi không phải lựa chọn tốt nhất.
Nên cài song song khi:
- Bạn cần hệ điều hành thứ hai chạy với đầy đủ hiệu năng phần cứng.
- Bạn cần phần mềm dùng phần cứng chuyên dụng, chẳng hạn card đồ họa hoặc thiết bị cắm ngoài đặc biệt.
- Bạn dùng cả hai đều đặn, không phải chỉ thử.
Nên dùng máy ảo khi:
- Chỉ để thử xem Windows 11 thế nào.
- Cần chạy một phần mềm cũ thỉnh thoảng.
- Muốn chuyển qua lại nhanh mà không phải khởi động lại máy.
Nhược điểm lớn nhất của cài song song: mỗi lần đổi hệ điều hành là phải khởi động lại. Trong thực tế, người ta thường dùng một cái và bỏ quên cái kia sau vài tuần.
Máy ảo không có nhược điểm đó, và với máy có 16GB RAM trở lên thì nó chạy đủ mượt cho phần lớn nhu cầu.
Chuẩn bị
Sáu việc.
- Sao lưu toàn bộ dữ liệu quan trọng. Thao tác phân vùng và cài hệ điều hành có rủi ro thật.
- Tạo phân vùng mới, ít nhất 60GB, tốt hơn là 100GB nếu bạn định cài phần mềm vào đó.
- Tạo USB cài đặt của phiên bản định cài.
- Chuẩn bị giấy phép hợp lệ. Hai bản cài là hai máy về mặt cấp phép, mỗi cái cần giấy phép riêng.
- Tạm dừng mã hóa ổ đĩa nếu đang bật, rồi bật lại sau khi xong.
- Ghi lại khóa khôi phục mã hóa nếu có.
Về giấy phép: đây là điểm nhiều người bỏ qua. Máy có một giấy phép Windows 10 thì không tự nhiên có quyền cài thêm Windows 11 trên cùng máy đó. Cần kiểm loại giấy phép bạn có và hỏi nhà cung cấp nếu không rõ.
Cài đặt
Sáu bước.
- Khởi động từ USB cài đặt. Cần vào BIOS chọn khởi động từ USB.
- Chọn cài đặt tùy chỉnh, không chọn nâng cấp. Nâng cấp sẽ đè lên hệ điều hành hiện có.
- Chọn đúng phân vùng đã chuẩn bị. Đây là bước nguy hiểm nhất, chọn nhầm là xóa mất hệ điều hành cũ. Nhìn kỹ dung lượng và nhãn phân vùng.
- Cài như bình thường.
- Sau khi cài xong, khởi động lại và kiểm trình khởi động có hiện cả hai lựa chọn không.
- Vào từng hệ điều hành một lần và kiểm mọi thứ chạy được.
Nguyên tắc thứ tự: cài bản cũ trước, bản mới sau. Trình khởi động của bản mới nhận diện được bản cũ, nhưng ngược lại thì không chắc.
Nếu bạn đã có Windows 10 và cài thêm Windows 11 thì đúng thứ tự rồi.
Trình khởi động và cấu hình
Sau khi cài xong, mỗi lần bật máy sẽ hiện màn hình chọn hệ điều hành.
Bốn thứ chỉnh được, trong Cài đặt hệ thống nâng cao, mục khởi động và phục hồi:
- Hệ điều hành mặc định, cái sẽ chạy nếu bạn không chọn gì.
- Thời gian chờ, mặc định thường ba mươi giây. Rút xuống mười giây cho đỡ mất thời gian.
- Tên hiển thị của từng mục, đổi bằng lệnh trong cửa sổ lệnh quản trị.
- Bỏ hẳn màn hình chọn nếu bạn chỉ muốn dùng một cái, bằng cách bỏ tùy chọn hiện danh sách.
Về việc chia sẻ dữ liệu giữa hai hệ điều hành: tạo một phân vùng thứ ba làm ổ dữ liệu chung, cả hai đều đọc ghi được. Đây là cách gọn nhất, tránh việc phải chép qua lại.
Một cảnh báo: tắt tính năng khởi động nhanh trên cả hai hệ điều hành. Nếu không, một hệ điều hành có thể để ổ dữ liệu chung ở trạng thái mà hệ kia chỉ đọc được, không ghi được.
Gỡ bỏ khi không cần nữa
Bốn bước, làm đúng thứ tự.
- Khởi động vào hệ điều hành bạn muốn giữ.
- Xóa mục của hệ điều hành kia khỏi trình khởi động, bằng công cụ cấu hình hệ thống. Làm bước này trước khi xóa phân vùng.
- Xóa phân vùng chứa hệ điều hành kia trong công cụ quản lý đĩa.
- Mở rộng phân vùng còn lại vào phần trống vừa giải phóng, nếu chúng nằm liền kề.
Làm sai thứ tự thì máy có thể không khởi động được, vì trình khởi động vẫn trỏ tới một phân vùng không còn tồn tại.
Nếu lỡ xóa phân vùng trước: khởi động từ USB cài đặt, vào chế độ sửa chữa, dùng công cụ sửa khởi động. Thường phục hồi được.
Về giấy phép sau khi gỡ: nếu bạn dùng một giấy phép riêng cho hệ điều hành đã gỡ và giấy phép đó thuộc loại chuyển máy được, bạn dùng lại nó cho máy khác. Kiểm loại giấy phép trước khi giả định.
Cài song song hay dùng máy ảo
| Bạn cần | Chọn | Vì sao |
|---|---|---|
| Chạy phần mềm cũ cần toàn bộ hiệu năng máy | Cài song song | Máy ảo chia sẻ tài nguyên |
| Thử Windows 11 trước khi chuyển hẳn | Máy ảo | Không đụng vào phân vùng ổ đĩa, xóa là xong |
| Cần thiết bị chuyên dụng: token chữ ký số, máy đo, card chuyên dụng | Cài song song | Máy ảo hay không nhận đúng thiết bị |
| Chỉ cần thử vài phần mềm | Máy ảo | An toàn hơn nhiều |
| Máy chỉ có một ổ SSD 256 GB | Máy ảo, hoặc không làm | Chia đôi thì cả hai bên đều chật |
Lời khuyên thẳng: với phần lớn người dùng, máy ảo là lựa chọn đúng. Cài song song chỉ đáng khi có lý do về hiệu năng hoặc thiết bị chuyên dụng, vì nó đụng tới phân vùng ổ đĩa và trình khởi động, hai thứ mà khi hỏng thì máy không vào được hệ nào.
Chuẩn bị, ba việc bắt buộc
:: 1. Kiem o dia con trong bao nhieu va co the thu nho duoc bao nhieu diskpart list volume exit :: 2. NEU dang ma hoa o dia: LUU KHOA KHOI PHUC ra noi khac truoc, :: va tam dung ma hoa. Bo qua buoc nay la mat du lieu that. manage-bde -status C: manage-bde -pause C: :: 3. Tao USB cai va USB cuu ho truoc khi bat dau :: Neu trinh khoi dong hong, day la duong duy nhat vao lai may
- Chép dữ liệu quan trọng ra ổ ngoài. Không phải vì thao tác nguy hiểm, mà vì mất điện giữa lúc chia phân vùng thì hỏng thật.
- Ghi lại khóa khôi phục mã hóa ổ đĩa ở nơi không phải máy đó. Đây là bước bị bỏ qua nhiều nhất và gây mất dữ liệu nhiều nhất.
- Cài hệ điều hành mới hơn sau, theo thứ tự từ cũ tới mới. Làm ngược thì trình khởi động của bản cũ ghi đè và bản mới không vào được.
Xóa mục khởi động của hệ không còn dùng
- Khởi động vào hệ điều hành muốn giữ.
- Xóa mục khởi động của hệ kia bằng công cụ cấu hình khởi động, và kiểm lại danh sách.
- Khởi động lại, xác nhận máy vào thẳng hệ còn lại, rồi mới xóa phân vùng.
- Gộp phần trống trở lại phân vùng chính.
Thứ tự này quan trọng: xóa phân vùng trước khi xóa mục khởi động là cách chắc chắn để máy báo lỗi không tìm thấy hệ điều hành khi bật lên.
Câu hỏi thường gặp
Cài song song có cần hai giấy phép không
Có. Hai bản cài Windows là hai máy về mặt cấp phép, mỗi cái cần giấy phép hợp lệ riêng. Đây là điểm nhiều người bỏ qua.
Nên cài bản nào trước
Bản cũ trước, bản mới sau. Trình khởi động của bản mới nhận diện được bản cũ, nhưng ngược lại thì không chắc.
Hai hệ điều hành chia sẻ dữ liệu được không
Được, bằng cách tạo một phân vùng thứ ba làm ổ dữ liệu chung. Nhớ tắt khởi động nhanh trên cả hai, nếu không một bên có thể chỉ đọc được mà không ghi được.
Máy ảo có thay được cách này không
Với mục đích thử nghiệm hoặc chạy phần mềm cũ thỉnh thoảng thì máy ảo tiện hơn nhiều, không phải khởi động lại. Chỉ khi cần đầy đủ hiệu năng phần cứng mới nên cài song song.
