Trả lời nhanh: Gõ X,Y để nhập tọa độ tuyệt đối, @X,Y cho tọa độ tương đối, @khoảng cách<góc cho tọa độ cực. Khi bật Dynamic Input, ô nhập mặc định là tương đối nên muốn tuyệt đối phải gõ #X,Y. Lấy tọa độ một điểm bằng lệnh ID; xuất tọa độ ra Excel bằng DATAEXTRACTION (AutoCAD) hoặc ATTEXT (AutoCAD LT).
Gõ đúng 100,200 mà điểm lại nhảy lung tung, đọc tọa độ mốc ra số lạ, cần xuất bảng tọa độ cọc mà không tìm thấy lệnh: đây là những câu hỏi gặp hằng ngày ở dân trắc địa, hạ tầng và kiến trúc. Bài này hướng dẫn theo tài liệu Autodesk Help AutoCAD 2027, ghi rõ chỗ nào AutoCAD LT làm được và chỗ nào không.
Hệ tọa độ trong AutoCAD: WCS, UCS và đơn vị vẽ
Theo Autodesk Help AutoCAD 2027, mọi đối tượng trong bản vẽ được lưu theo WCS (World Coordinate System), hệ tọa độ cố định không đổi. Thứ bạn nhập và đọc hằng ngày lại tính theo UCS (User Coordinate System), hệ tọa độ người dùng có thể dời gốc và xoay trục. Bản vẽ mới thì UCS trùng WCS; biểu tượng UCS ở góc dưới trái có ô vuông nhỏ ở gốc nghĩa là đang trùng WCS.
Một điểm hay bị hiểu nhầm: theo About Coordinate Entry, tọa độ và khoảng cách trong AutoCAD đo bằng đơn vị vẽ (unit), không mặc định là mm hay m. Trước khi vẽ bạn tự quy ước 1 đơn vị bằng bao nhiêu: bản vẽ kiến trúc thường 1 đơn vị = 1 mm, bản đồ trắc địa thường 1 đơn vị = 1 m. Cách hiển thị số (thập phân, kiến trúc, phân số) và đơn vị góc (độ, grad, radian, độ phút giây, surveyor) chỉnh bằng lệnh UNITS.
| Kiểu nhập | Cú pháp | Tính từ đâu |
|---|---|---|
| Đề các tuyệt đối | X,Y hoặc X,Y,Z | Gốc 0,0 của UCS hiện hành |
| Đề các tương đối | @X,Y | Điểm vừa chọn trước đó |
| Cực tuyệt đối | khoảng cách<góc | Gốc 0,0 của UCS |
| Cực tương đối | @khoảng cách<góc | Điểm vừa chọn trước đó |
| Theo WCS | *X,Y,Z hoặc @*X,Y,Z | Hệ WCS, bỏ qua UCS đang dùng |
| Nhập khoảng cách trực tiếp | Rê chuột chỉ hướng, gõ số | Điểm trước, theo hướng con trỏ |
Cách nhập tọa độ tuyệt đối, tương đối và tọa độ cực
Theo About Entering 2D Cartesian Coordinates, tọa độ Đề các gõ X trước, Y sau, cách nhau bằng dấu phẩy. Tọa độ tuyệt đối dùng khi bạn biết chính xác X, Y của điểm. Tọa độ tương đối có dấu @ phía trước, tính từ điểm vừa nhập. Ví dụ vẽ tam giác vuông bằng lệnh LINE, gõ ở dòng lệnh:
- Gõ
L(LINE), Enter. - Điểm đầu:
-2,1(tuyệt đối). - Điểm tiếp:
@5,0(sang phải 5 đơn vị). - Điểm tiếp:
@0,3(lên trên 3 đơn vị). - Điểm tiếp:
@-5,-3để quay về điểm đầu, Enter kết thúc.
Tọa độ cực gồm khoảng cách và góc, ngăn cách bằng dấu < (About Entering 2D Polar Coordinates). Góc mặc định tăng theo chiều ngược kim đồng hồ tính từ trục X; muốn đi theo chiều kim đồng hồ thì nhập góc âm, nên 1<315 và 1<-45 cho cùng một điểm. Ví dụ vẽ đoạn dài 1200 nghiêng 30 độ từ điểm trước: @1200<30. Quy ước chiều góc của bản vẽ cũng đổi được trong UNITS.
Với 3D, theo About Entering 3D Cartesian Coordinates bạn thêm giá trị Z: 3,2,5. Nếu chỉ nhập X,Y thì AutoCAD lấy Z của điểm trước làm mặc định, ví dụ điểm đầu 0,0,5 rồi điểm sau 3,4 thì cả hai đầu đoạn thẳng đều ở Z = 5. Đây là lý do bản vẽ 2D đôi khi có đường nằm ở cao độ khác 0 mà không biết.
Nhập tọa độ khi bật Dynamic Input: dấu #, @ và *
Khi Dynamic Input bật (nút trên thanh trạng thái, hoặc phím F12 theo bảng phím tắt của Autodesk), ô nhập số hiện ngay cạnh con trỏ. Theo About Using Dynamic Input Tooltips, từ điểm thứ hai trở đi ô này mặc định hiểu là tọa độ cực tương đối (riêng RECTANG là Đề các tương đối), nên không cần gõ @. Đây là nguyên nhân phổ biến nhất của lỗi "gõ tọa độ tuyệt đối mà điểm nhảy sai chỗ".
| Muốn | Gõ trong ô Dynamic Input | Gõ ở dòng lệnh |
|---|---|---|
| Tọa độ tuyệt đối theo UCS | #X,Y, ví dụ #0,0 | X,Y (không cần #) |
| Tọa độ tương đối | X,Y hoặc @X,Y | @X,Y |
| Tuyệt đối theo WCS | *X,Y | *X,Y |
Muốn đổi hẳn mặc định của ô nhập sang tuyệt đối, đặt biến DYNPICOORDS = 1 (giá trị ban đầu 0 là tương đối). Theo trang hướng dẫn của Autodesk, dấu # và @ chỉ ghi đè tạm DYNPICOORDS cho lần nhập đó. Các thiết lập khác của ô nhập nằm trong lệnh DSETTINGS, tab Dynamic Input, mục Pointer Input, nút Settings. Trong lúc đang chạy lệnh, giữ F12 để tạm tắt Dynamic Input. Khi gõ một số vào ô thứ nhất rồi bấm Tab, ô đó bị khóa và bạn nhập tiếp ô thứ hai; nếu gõ số rồi Enter, AutoCAD hiểu là nhập khoảng cách trực tiếp theo hướng con trỏ.
Cách lấy tọa độ một điểm: ID, LIST và thanh trạng thái
Lệnh ID (gõ ID, hoặc tab Home > panel Utilities > ID Point theo To Display the Coordinates of a Point) cho bạn bấm vào một điểm và in X, Y, Z ra dòng lệnh. Bật truy bắt điểm (Osnap) để lấy đúng đầu mút, trung điểm, tâm đường tròn. Hai điều cần nhớ:
- Giá trị ID tính theo UCS hiện hành, không phải WCS. Nếu đã dời gốc UCS, số đọc ra khác tọa độ thật của bản vẽ.
- ID lưu điểm vừa bấm làm "điểm cuối" (biến LASTPOINT). Lệnh vẽ tiếp theo gõ
@là bắt đầu đúng từ điểm đó, gõ@500,0là cách điểm đó 500 đơn vị theo X. Mẹo này rất tiện để vẽ từ một mốc có sẵn.
Lệnh LIST (tắt LI) chọn một đối tượng và hiện loại đối tượng, layer, tọa độ X, Y, Z theo UCS cùng nhiều thông tin khác; nội dung trong cửa sổ văn bản này chép ra file được. Để thấy tọa độ con trỏ chạy liên tục, bật mục Coordinates trên thanh trạng thái: theo Autodesk, mục này mặc định bị ẩn, bấm nút Customization ở góc phải thanh trạng thái rồi tích Coordinates. Phím Ctrl+I bật tắt hiển thị tọa độ.
| Giá trị COORDS | Thanh trạng thái hiển thị |
|---|---|
| 0 | Tọa độ tuyệt đối, chỉ cập nhật khi bạn bấm chọn điểm |
| 1 (ban đầu) | Tọa độ tuyệt đối, cập nhật liên tục theo con trỏ |
| 2 | Khoảng cách và góc tương đối khi đang chạy lệnh; tuyệt đối khi không chạy lệnh |
| 3 | Kinh độ, vĩ độ, khi bản vẽ có dữ liệu vị trí địa lý |
Bảng trên theo trang COORDS (System Variable).
Dùng UCS: dời gốc tọa độ, xoay trục, quay về World
UCS giúp nhập tọa độ thuận tay hơn, ví dụ đặt gốc 0,0 tại góc nhà hoặc xoay trục X theo một bức tường xiên. Các lựa chọn chính của lệnh UCS:
| Lựa chọn | Tác dụng |
|---|---|
| Bấm 1 điểm | Dời gốc UCS tới điểm đó, giữ nguyên hướng trục |
| Bấm 2 hoặc 3 điểm | Điểm 2 định hướng trục X dương, điểm 3 định mặt phẳng XY |
| Object | Căn UCS theo một đối tượng có sẵn (trừ xline và 3D polyline) |
| Previous | Quay lại UCS trước, lùi được 10 lần trong phiên làm việc |
| View | Đặt mặt XY vuông góc hướng nhìn, gốc giữ nguyên |
| World | Đưa UCS về trùng WCS |
| X, Y, Z | Xoay UCS quanh một trục theo quy tắc bàn tay phải |
| Named (Save, Restore, Delete) | Lưu UCS có tên để gọi lại |
Cách làm nhanh để đặt gốc mới tại góc công trình:
- Gõ
UCS, Enter. - Bấm vào góc công trình (bật Osnap Endpoint) làm gốc mới, Enter để giữ hướng trục; hoặc bấm thêm một điểm dọc theo cạnh tường để xoay trục X theo tường.
- Vẽ bằng tọa độ tính từ góc đó. Xong việc, gõ
UCSrồiW(World) để trả về hệ gốc.
Bạn cũng có thể kéo trực tiếp grip ở gốc biểu tượng UCS tới vị trí mới, hoặc bấm biểu tượng UCS rồi chọn World. Lệnh tắt UC mở UCSMAN để quản lý các UCS đã lưu (bảng phím tắt AutoCAD LT). Theo trang UCS của Autodesk, panel Coordinates mặc định bị ẩn trong workspace Drafting & Annotation: vào tab View, chuột phải lên ribbon, chọn Show Panels > Coordinates. UCS là nền tảng khi dựng hình 3D, xem thêm vẽ 3D trong AutoCAD.
Xuất tọa độ ra Excel: Data Extraction và ATTEXT
Trên AutoCAD bản đầy đủ, lệnh DATAEXTRACTION (lệnh tắt DX theo bảng phím tắt AutoCAD) mở trình hướng dẫn nhiều bước. Theo Data Extraction Wizard:
- Begin: chọn Create a new data extraction, đặt tên file DXEX lưu thiết lập.
- Define Data Source: chọn bản vẽ hiện hành hoặc bấm Select Objects để chọn vùng cần lấy.
- Select Objects: tích loại đối tượng, ví dụ Point hoặc block mốc tọa độ.
- Select Properties: tích các thuộc tính cần xuất. Danh sách thuộc tính giống trên bảng Properties và chia theo nhóm (General, Geometry, Attribute...), nên thuộc tính vị trí bạn thấy trên bảng Properties của đối tượng cũng chọn được ở đây.
- Refine Data: sắp xếp, lọc cột, bỏ Combine Identical Rows nếu muốn mỗi điểm một dòng.
- Choose Output: tích Output data to external file, chọn định dạng XLSX, CSV, MDB hoặc TXT; có thể đồng thời chèn bảng vào bản vẽ.
- Bấm Finish để tạo file.
AutoCAD LT không có DATAEXTRACTION. Trang lệnh này có trong tài liệu AutoCAD 2027 nhưng không có trong tài liệu AutoCAD LT 2027, và danh sách Commands for Block Attributes của AutoCAD LT không có lệnh này (so với danh sách của AutoCAD). Trên LT, cách chính thức để xuất tọa độ ra file là ATTEXT, áp dụng cho block có thuộc tính.
Lệnh ATTEXT có trên AutoCAD LT 2027, xuất thuộc tính của block ra file CDF (phân cách dấu phẩy, mở được bằng Excel), SDF (cột cố định) hoặc DXX (Attribute Extraction Dialog Box). Với CDF và SDF bạn cần một file mẫu .txt. Theo hướng dẫn tạo file mẫu, file mẫu khai báo mỗi dòng một trường, trong đó có sẵn trường tọa độ điểm chèn block:
BL:NAME C030000BL:X N012003BL:Y N012003BL:Z N012003SOHIEU C010000Ý nghĩa: C là chữ, N là số, ba chữ số đầu là độ rộng trường, ba chữ số sau là số chữ số thập phân. SOHIEU ở đây là tag thuộc tính trong block mốc (đổi theo tag thật của bạn). File mẫu bắt buộc có ít nhất một trường tag thuộc tính; block nào không có tag đó sẽ không được xuất. Tên file kết quả không được trùng tên file mẫu. Vì vậy trên LT, muốn xuất bảng tọa độ cọc hay mốc, hãy chèn mốc bằng một block có thuộc tính số hiệu.
Lỗi hay gặp khi nhập và lấy tọa độ, cách xử lý
Vuốt ngang để xem đủ bảng.
| Hiện tượng | Nguyên nhân thường gặp | Cách xử lý |
|---|---|---|
| Gõ 100,200 mà điểm không nằm ở 100,200 | Dynamic Input đang hiểu là tọa độ tương đối | Gõ #100,200, gõ ở dòng lệnh, hoặc đặt DYNPICOORDS = 1 |
| ID ra số khác tọa độ trên bản vẽ gốc | UCS đã bị dời hoặc xoay | Gõ UCS > W rồi ID lại |
| Đường 2D có Z khác 0 | Nhập X,Y sau một điểm có Z, AutoCAD giữ Z cũ | Nhập đủ X,Y,0 hoặc kiểm tra Z bằng LIST |
| Không thấy tọa độ ở thanh trạng thái | Mục Coordinates mặc định ẩn | Customization > tích Coordinates, Ctrl+I bật tắt |
| Góc vẽ ra ngược chiều mong muốn | Góc mặc định ngược chiều kim đồng hồ từ trục X | Dùng góc âm hoặc chỉnh trong UNITS |
| Kích thước lệch 1000 lần | Quy ước đơn vị (mm hay m) không thống nhất | Thống nhất 1 đơn vị = 1 mm hoặc 1 m trước khi vẽ |
| Không tìm thấy lệnh DATAEXTRACTION | Đang dùng AutoCAD LT | Dùng ATTEXT với block có thuộc tính, hoặc dùng AutoCAD |
Đo khoảng cách và góc giữa hai điểm đã có: xem lệnh đo góc, khoảng cách trong CAD. Tính diện tích khu đất từ các điểm mốc: đo diện tích, chu vi trong AutoCAD.
Cần AutoCAD hay AutoCAD LT cho việc tọa độ
Nhập tọa độ tuyệt đối, tương đối, cực, dùng UCS, ID, LIST, ATTEXT đều có trên AutoCAD LT. Khác biệt nằm ở xuất dữ liệu: chỉ AutoCAD có Data Extraction để kéo tọa độ, thuộc tính của nhiều loại đối tượng ra Excel hoặc thành bảng tự cập nhật. Nếu bạn làm trắc địa, hạ tầng, cần xuất bảng tọa độ cọc thường xuyên, bản đầy đủ đỡ công hơn. So sánh chi tiết: AutoCAD LT 2027 làm được gì.
| Phiên bản | Tọa độ | Giá tại TND |
|---|---|---|
| AutoCAD LT 2027 | Nhập tọa độ, UCS, ID, LIST, ATTEXT | 12.800.000đ/năm |
| AutoCAD 2027 | Như LT, thêm DATAEXTRACTION ra XLSX, CSV | 41.900.000đ/năm |
Mới học AutoCAD: các lệnh cơ bản. Bảng giá phần mềm CAD có hóa đơn VAT: phần mềm CAD bản quyền.
Câu hỏi thường gặp
Cách nhập tọa độ trong CAD thế nào?
Gõ X,Y cho tọa độ tuyệt đối, @X,Y cho tọa độ tương đối với điểm trước, @khoảng cách<góc cho tọa độ cực. Thêm Z nếu vẽ 3D: X,Y,Z.
Vì sao gõ tọa độ tuyệt đối mà điểm bị sai chỗ?
Dynamic Input đang bật và từ điểm thứ hai ô nhập hiểu là tọa độ tương đối. Gõ thêm dấu # phía trước, gõ ở dòng lệnh, hoặc đặt DYNPICOORDS = 1.
Lệnh lấy tọa độ một điểm trong AutoCAD là gì?
Lệnh ID: bấm vào điểm, X, Y, Z hiện ở dòng lệnh theo UCS hiện hành. Lệnh LIST (LI) cũng hiện tọa độ của đối tượng được chọn.
Làm sao hiện tọa độ con trỏ ở thanh trạng thái?
Mục Coordinates mặc định ẩn. Bấm nút Customization ở góc phải thanh trạng thái, tích Coordinates; Ctrl+I bật tắt hiển thị.
UCS khác WCS thế nào?
WCS là hệ tọa độ cố định của bản vẽ, UCS là hệ tọa độ người dùng dời gốc, xoay trục được. Gõ UCS rồi W để đưa UCS về trùng WCS.
AutoCAD LT xuất tọa độ ra Excel được không?
LT không có DATAEXTRACTION. Dùng ATTEXT với block có thuộc tính, file mẫu có các trường BL:X, BL:Y, BL:Z, xuất ra file CDF mở được bằng Excel.
Nguồn tham khảo
- Autodesk Help AutoCAD 2027: About Coordinate Entry
- Autodesk Help: About Entering 2D Cartesian Coordinates
- Autodesk Help: About Entering 2D Polar Coordinates
- Autodesk Help: About Entering 3D Cartesian Coordinates
- Autodesk Help: To Enter 3D Cartesian Coordinates Relative to the WCS
- Autodesk Help: About Using Dynamic Input Tooltips
- Autodesk Help: To Specify Relative or Absolute Coordinates in the Dynamic Input Tooltip
- Autodesk Help: DYNPICOORDS (System Variable)
- Autodesk Help: COORDS (System Variable)
- Autodesk Help: LASTPOINT (System Variable)
- Autodesk Help: ID (Command)
- Autodesk Help: To Display the Coordinates of a Point
- Autodesk Help: LIST (Command)
- Autodesk Help: About the User Coordinate System (UCS)
- Autodesk Help: UCS (Command)
- Autodesk Help: DATAEXTRACTION (Command)
- Autodesk Help: Data Extraction Wizard
- Autodesk Help AutoCAD 2027: Commands for Block Attributes
- Autodesk Help AutoCAD LT 2027: Commands for Block Attributes
- Autodesk Help AutoCAD LT 2027: ATTEXT (Command)
- Autodesk Help AutoCAD LT 2027: Attribute Extraction Dialog Box
- Autodesk Help AutoCAD LT 2027: About Setting Up an Attribute Extraction Template File
- Autodesk: AutoCAD LT Shortcut Guide (PDF)
- Autodesk: AutoCAD Keyboard Commands and Shortcuts Guide
