Cách kiểm tra máy tính dùng phần mềm bản quyền hay không là bước cần thiết trước khi năm 2026 bắt đầu có các đợt thanh tra sâu rộng. Doanh nghiệp có thể tự kiểm tra ngay bây giờ để biết vị trí rủi ro và có thời gian khắc phục.
Kiểm tra phần mềm Windows và Office
Cách 1: Kiểm tra tính hợp pháp của Windows
Trên Windows 10/11:
- Nhấp chuột phải vào "This PC" hoặc "My Computer" (trên màn hình chính)
- Chọn "Properties" (Thuộc tính)
- Tìm dòng "Windows activation" hoặc "Activated with a digital license"
- Nếu hiển thị "Windows is activated" = Windows bản quyền hợp pháp
- Nếu hiển thị "Windows is not activated" hoặc đòi nhập key = Windows chưa được kích hoạt (lậu)
Cách 2: Kiểm tra tính hợp pháp của Microsoft Office
Trên Office 2016, 2019, 2021, hoặc Office 365:
- Mở bất kỳ ứng dụng Office nào (Word, Excel, PowerPoint)
- Chọn "File" > "Account" (Tài khoản)
- Tìm dòng "Product Information"
- Nếu hiển thị "Product Activated" = Office bản quyền hợp pháp
- Nếu không hiển thị dòng này hoặc có dòng "Unlicensed Product" = Office chưa kích hoạt
- Hoặc nếu Office hiển thị banner thông báo lúc mở = Office giả mạo
Kiểm tra Adobe Creative Suite (Photoshop, Illustrator, InDesign)
Cách kiểm tra trên Adobe Creative Cloud
- Mở Adobe ứng dụng (Photoshop, Illustrator, v.v.)
- Chọn "Help" > "Sign In" hoặc "Creative Cloud Account"
- Nếu yêu cầu đăng nhập vào tài khoản Adobe = cần giấy phép hợp pháp
- Nếu không thể đăng nhập được = phần mềm giả mạo hoặc crack
- Kiểm tra tab "Apps" trong Creative Cloud desktop: nếu ứng dụng được liệt kê = có giấy phép
Cách kiểm tra trên Adobe CS6 (phiên bản cũ)
- Mở ứng dụng và chọn "Help" > "About Adobe [Ứng dụng]"
- Nếu hiển thị "FULLY LICENSED" = bản quyền hợp pháp
- Nếu hiển thị "Trial" hoặc "Evaluation" = phần mềm dùng thử (sắp hết hạn)
Kiểm tra các phần mềm khác (Autodesk, SolidWorks, v.v.)
Autodesk (AutoCAD, Revit, Inventor)
- Mở ứng dụng, chọn "Help" > "About AutoCAD" (hoặc ứng dụng tương ứng)
- Tìm mục "License Type": nếu ghi "Subscription" hoặc "Perpetual License" = hợp pháp
- Nếu ghi "Trial" = đang dùng thử (chỉ sử dụng được 30 ngày)
- Nếu không thấy mục "License Type" = phần mềm giả mạo
SolidWorks, Inventor, hoặc các phần mềm CAD khác
- Chọn "Help" > "License Information" (hoặc "License Manager")
- Kiểm tra xem license server có hoạt động và có đủ slot license không
- Nếu không kết nối được license server = giả mạo
| Phần mềm | Cách kiểm tra | Dấu hiệu hợp pháp | Dấu hiệu giả mạo |
|---|---|---|---|
| Windows | Settings > System > About | "Windows is activated" | "Windows is not activated" |
| Microsoft Office | File > Account | "Product Activated" | "Unlicensed Product" hoặc banner thông báo |
| Adobe Creative Cloud | Help > Sign In | Đăng nhập được tài khoản | Không đăng nhập được, yêu cầu serial key |
| AutoCAD/Revit | Help > About | "Subscription" hoặc "License" | "Trial" hoặc không có thông tin |
Các dấu hiệu cảnh báo phần mềm không bản quyền
Cảnh báo trên Windows
- Thông báo "Activate Windows" xuất hiện ở góc dưới bên phải màn hình
- Không thể cập nhật Windows Update
- Một số tính năng bị vô hiệu hóa (ví dụ: không thể thay đổi hình nền, theme)
- Màn hình tối/mờ nhất định sau mỗi lần khởi động
Cảnh báo trên Office
- Thông báo "Unlicensed Product" khi mở Office
- Chế độ "Read-only" (chỉ đọc), không thể chỉnh sửa tài liệu
- Banner vàng ở đầu cửa sổ yêu cầu kích hoạt
- Không thể cập nhật các tính năng mới
Cảnh báo trên các phần mềm khác
- Yêu cầu nhập "Serial Key" hoặc "Activation Code" liên tục
- Hiện thông báo "License Expired" hoặc "License Invalid"
- Không thể kết nối đến license server (đối với phần mềm dùng mạng)
- Tính năng bị giới hạn hoặc chạy chậm không lý do
Bước tiếp theo nếu phát hiện phần mềm giả mạo
Lập kế hoạch chuẩn hóa
- Lập danh sách tất cả phần mềm không bản quyền đang sử dụng
- Tính toán chi phí mua bản quyền hoặc các giải pháp thay thế miễn phí
- Thiết lập ngân sách và lịch trình chuẩn hóa trong vài tháng
Xem xét các lựa chọn hợp pháp
- Mua bản quyền chính hãng từ các nhà cung cấp như TND
- Sử dụng phiên bản miễn phí bản quyền (xem các phần mềm miễn phí thay thế)
- Sử dụng các công cụ online miễn phí để thay thế (Canva, Figma, v.v.)
- Tham gia chương trình học tập hoặc startup nếu được giảm giá license
Cần Microsoft Office bản quyền?
TND là nhà cung cấp phần mềm bản quyền chính hãng tại Việt Nam, xuất hoá đơn VAT đầy đủ, tư vấn chọn đúng license.
Câu hỏi thường gặp
Dùng phần mềm trial (dùng thử) liên tục có vi phạm bản quyền không?
Có. Nếu cơ quan đó vẫn đang dùng phần mềm trial sau khi hết hạn, hoặc sử dụng các phương pháp reset trial để sử dụng lại (ví dụ: xoá registry, cài đặt lại), đó là vi phạm bản quyền. Các tác giả phần mềm xem đây là hành vi "sao chép" trái phép.
Nếu laptop dân sự của nhân viên chứa phần mềm giả, công ty có trách nhiệm không?
Nếu nhân viên sử dụng phần mềm giả cho công việc của công ty, công ty có thể bị xem là đồng phạm hoặc chủ thể vi phạm. Công ty nên có chính sách rõ ràng về việc sử dụng phần mềm bản quyền, kiểm tra, và cấp phần mềm hợp pháp cho nhân viên.
Có những doanh nghiệp nào miễn thanh tra bản quyền phần mềm?
Không có miễn trừ. Tuy nhiên, các cơ quan nhà nước, tổ chức công ích, hoặc doanh nghiệp vừa nhỏ (dưới 10 người) có thể được giảm mức phạt nếu vi phạm lần đầu. Nhưng không ai miễn khỏi thanh tra hoặc xử phạt.
Phần mềm dùng thử 30 ngày có thể kéo dài hạn không?
Không được. Kéo dài hạn dùng thử bằng cách xoá file cấu hình, reset máy, hoặc sử dụng công cụ hack là vi phạm bản quyền. Khi hết hạn, phải mua bản quyền hoặc gỡ cài đặt phần mềm.
