Trả lời nhanh: Gõ F (FILLET), gõ R nhập bán kính, rồi chọn hai cạnh để bo tròn; gõ CHA (CHAMFER), gõ D nhập hai khoảng cách để vát góc. Bo không cắt cạnh thì đặt TRIMMODE = 1; bo ra góc nhọn thì bán kính đang là 0.
"Lệnh bo góc trong CAD" có khoảng 590 lượt tìm mỗi tháng, cả cụm liên quan lên tới 1.600. Gõ F thì ai cũng biết, nhưng bo không ra cung, bo xong cạnh còn thừa hay polyline bị xoắn là các câu hỏi lặp lại. Bài này đi qua tham số của FILLET, CHAMFER và bảng lỗi theo đúng tài liệu Autodesk Help của AutoCAD 2027.
FILLET và CHAMFER khác nhau thế nào
Theo Autodesk Help, FILLET nối hai đối tượng bằng một cung tròn tiếp tuyến (góc trong gọi là fillet, góc ngoài gọi là round, cùng một lệnh). CHAMFER nối hai đối tượng bằng một đoạn thẳng xiên, tức vát góc. Hai lệnh có cách dùng gần như giống nhau: đặt thông số trước, rồi chọn hai cạnh.
Vuốt ngang để xem đủ bảng.
| FILLET (lệnh tắt F) | CHAMFER (lệnh tắt CHA) | |
|---|---|---|
| Kết quả | Cung tròn tiếp tuyến hai cạnh | Đoạn thẳng xiên nối hai cạnh |
| Thông số chính | Radius (bán kính), lưu ở biến FILLETRAD | Distance (hai khoảng cách) hoặc Angle (một khoảng cách và góc), chọn bằng Method, lưu ở CHAMMODE |
| Đối tượng chọn được | Line, polyline 2D, arc, circle, ellipse, cung elip, ray, xline, spline | Line, polyline, ray, xline |
| Tùy chọn chung | Undo, Polyline, Trim, Multiple | Undo, Polyline, Trim, Multiple, Method |
| Hai đường song song | Tự vẽ nửa vòng tròn nối hai đầu, bỏ qua bán kính đang đặt | Không áp dụng |
Lệnh tắt F và CHA có trong bảng phím tắt AutoCAD LT của Autodesk. Trên Ribbon, cả hai nằm ở tab Home, bảng Modify, nút thả xuống Chamfer and Fillet.
Bo góc bằng FILLET từng bước
Ví dụ bo góc mặt bàn hình chữ nhật với bán kính 50 (theo hướng dẫn 2D Fillets của Autodesk):
- Gõ
F, Enter. - Gõ
R(Radius), nhập50, Enter. Bán kính này giữ cho mọi lần FILLET sau, đến khi bạn đổi. - Bấm cạnh thứ nhất, rồi cạnh thứ hai. AutoCAD vẽ cung và cắt hoặc kéo dài hai cạnh tới hai đầu cung.
- Cần bo nhiều góc liên tiếp: trước khi chọn cạnh, gõ
M(Multiple) để lệnh không tự thoát sau mỗi góc.
Chỗ bấm chọn cạnh có ý nghĩa: Autodesk ghi hướng và độ dài cung phụ thuộc điểm bạn bấm, nên luôn bấm vào đoạn gần chỗ muốn đặt đầu cung. Bấm vào phần cạnh ở phía bên kia giao điểm là nguyên nhân hay gặp khiến cung bo ra ngoài, sai góc.
Mẹo nối góc vuông nhanh: giữ phím Shift khi bấm cạnh thứ hai, FILLET tạm dùng bán kính 0 để cắt hoặc kéo dài hai cạnh gặp nhau thành góc nhọn, không phải đổi bán kính rồi đổi lại. CHAMFER cũng có mẹo Shift tương tự.
Bo tất cả góc của polyline và bo hai đường song song
Với hình vẽ bằng PLINE hoặc RECTANG, không cần bo từng góc. Gõ F, đặt bán kính, gõ P (Polyline) rồi chọn polyline: theo trang FILLET, AutoCAD bo mọi đỉnh nơi hai đoạn thẳng gặp nhau, các cung mới trở thành đoạn của chính polyline đó (trừ khi đang để No Trim). Nếu giữa hai đoạn thẳng đã có một đoạn cung, cung cũ bị thay bằng cung mới.
Muốn bỏ bo góc của polyline đã bo: đặt bán kính 0 rồi chạy Polyline lần nữa; theo Autodesk, khi bán kính bằng 0 và hai đoạn thẳng bị ngăn bởi một đoạn cung, đoạn cung bị xóa và hai đoạn thẳng kéo dài tới giao nhau.
Hai đường song song (ví dụ hai cạnh của rãnh, lỗ ô van): FILLET bỏ qua bán kính đang đặt và tự vẽ cung có đường kính bằng khoảng cách hai đường. Đường thứ nhất phải là line hoặc ray. Blog AutoCAD gợi ý chạy FILLET hai lần ở hai đầu để vẽ nhanh một rãnh (slot) mà không đổi bán kính.
Vát góc bằng CHAMFER: Distance hay Angle
CHAMFER có hai cách tính đoạn vát, chọn bằng tùy chọn Method (biến CHAMMODE: 0 là hai khoảng cách, 1 là chiều dài và góc):
- Distance: gõ
CHA,D, nhập khoảng cách thứ nhất và thứ hai tính từ giao điểm hai cạnh. Hai số bằng nhau cho vát 45 độ, ví dụ 10 x 10. - Angle: gõ
CHA,A, nhập khoảng cách trên cạnh thứ nhất và góc so với cạnh thứ nhất, ví dụ 15 và 30 độ.
Autodesk lưu ý khoảng cách và góc được áp theo thứ tự chọn cạnh: vát 10 x 20 mà chọn ngược cạnh sẽ ra 20 x 10. Tùy chọn Polyline của CHAMFER vát mọi đỉnh polyline, nhưng đoạn nào quá ngắn so với khoảng cách vát thì bị bỏ qua. Một lưu ý nữa: vát góc trên đường bao hatch vẽ bằng các đối tượng rời sẽ làm mất liên kết (associativity) của hatch; nếu đường bao là polyline thì liên kết được giữ.
Trim và No Trim: biến TRIMMODE
Tùy chọn Trim của cả FILLET và CHAMFER quyết định có cắt (hoặc kéo dài) hai cạnh tới đầu cung, đầu đoạn vát hay giữ nguyên. Giá trị lưu ở biến TRIMMODE:
| TRIMMODE | Kết quả | Dùng khi |
|---|---|---|
| 1 (mặc định) | Cắt hai cạnh tới đầu cung hoặc đầu đoạn vát | Bo, vát góc thông thường |
| 0 | Giữ nguyên hai cạnh, chỉ thêm cung hoặc đoạn vát | Cần giữ cạnh gốc để vẽ tiếp, làm nét dựng |
Điểm dễ gây nhầm: TRIMMODE lưu trong Registry của máy, không lưu trong bản vẽ. Một lần ai đó đặt No Trim, mọi bản vẽ mở trên máy đó đều bo mà không cắt cạnh, cho tới khi đặt lại. Gõ TRIMMODE, nhập 1 là xong.
Lỗi bo góc không được và cách xử lý
Vuốt ngang để xem đủ bảng.
| Hiện tượng | Nguyên nhân | Cách xử lý |
|---|---|---|
| Bo xong cạnh vẫn thừa, không cắt | TRIMMODE đang là 0 (No Trim) | Gõ TRIMMODE, nhập 1; hoặc trong FILLET gõ T, chọn Trim |
| Hai cạnh nối nhọn, không có cung | Bán kính đang là 0 (FILLETRAD = 0), hoặc lỡ giữ Shift | Gõ R, nhập bán kính lớn hơn 0 |
| Polyline: có góc không được bo | Đoạn thẳng quá ngắn, không đủ chỗ cho bán kính | Giảm bán kính, hoặc bo riêng góc đó bằng cách chọn hai đoạn |
| Polyline có đoạn cung bị gãy, xoắn sau khi bo | Hành vi mới bo cả đoạn cung (FILLETPOLYARC = 1) | Đặt FILLETPOLYARC = 0 để dùng cách cũ (bản 2014 trở về trước), không bo đoạn cung |
| Cung bo ra sai phía | Bấm chọn cạnh xa vị trí muốn đặt cung | Undo, bấm lại gần chỗ cần bo |
| CHAMFER vát lệch 10 x 20 thành 20 x 10 | Chọn cạnh sai thứ tự | Chọn cạnh ứng với khoảng cách thứ nhất trước |
| Bo đường tròn mà đường tròn không bị cắt | Đúng thiết kế: FILLET không cắt đường tròn | Dùng TRIM sau nếu cần |
| Cung bo nằm sai layer | Hai cạnh khác layer thì cung vẽ trên layer hiện hành | Đặt đúng layer hiện hành trước, hoặc MATCHPROP sau |
Các dòng trên đều theo trang FILLET, FILLETPOLYARC và FILLETRAD của Autodesk. Đổi bán kính không làm thay đổi các cung đã bo trước đó; muốn đổi cung cũ, xóa cung rồi bo lại với bán kính mới.
Bo góc 3D: chỉ có trên AutoCAD bản đầy đủ
Toàn bộ thao tác 2D ở trên dùng được trên AutoCAD LT 2027 (xem FILLET trong tài liệu AutoCAD LT). Riêng phần bo cạnh và vát cạnh khối 3D (chọn cạnh của 3D solid, tùy chọn Chain, Loop, Expression) được Autodesk ghi rõ không có trên AutoCAD LT. Người dựng chi tiết cơ khí 3D, khuôn, đồ gỗ 3D trong AutoCAD cần bản đầy đủ.
| Phiên bản | Bo, vát góc | Giá tại TND |
|---|---|---|
| AutoCAD LT 2027 | FILLET, CHAMFER 2D đầy đủ tùy chọn | 12.800.000đ/năm |
| AutoCAD 2027 | Thêm bo, vát cạnh khối 3D; bộ công cụ Mechanical | 41.900.000đ/năm |
Đọc thêm AutoCAD LT 2027 làm được gì, giới hạn so với bản đầy đủ và bộ công cụ Mechanical, Electrical, Architecture. Người mới học: các lệnh cơ bản trong AutoCAD. Bảng giá phần mềm CAD có hóa đơn VAT: phần mềm CAD bản quyền.
Câu hỏi thường gặp
Lệnh bo góc trong CAD là lệnh gì?
Là FILLET, lệnh tắt F. Gõ F, gõ R nhập bán kính, rồi chọn hai cạnh cần bo.
Vì sao FILLET không ra cung mà chỉ nối góc nhọn?
Bán kính đang bằng 0 (biến FILLETRAD), hoặc bạn giữ Shift khi chọn cạnh thứ hai. Gõ R và nhập bán kính lớn hơn 0.
Bo góc xong cạnh không bị cắt thì sửa thế nào?
TRIMMODE đang là 0. Gõ TRIMMODE, nhập 1, hoặc trong lệnh FILLET gõ T và chọn Trim.
Làm sao bo hết các góc của hình chữ nhật một lần?
Hình vẽ bằng RECTANG hoặc PLINE là polyline: gõ F, đặt bán kính, gõ P (Polyline) rồi chọn hình.
Vát góc 45 độ trong AutoCAD thế nào?
Gõ CHA, gõ D, nhập hai khoảng cách bằng nhau (ví dụ 10 và 10), rồi chọn hai cạnh.
AutoCAD LT có bo góc khối 3D không?
Không. Autodesk ghi phần bo, vát cạnh khối 3D không có trên AutoCAD LT; cần AutoCAD bản đầy đủ.
Nguồn tham khảo
- Autodesk Help: FILLET (Command), AutoCAD 2027
- Autodesk Help: FILLET (Command), AutoCAD LT 2027
- Autodesk Help: About Fillets and Rounds
- Autodesk Help: To Work With 2D Fillets and Rounds
- Autodesk Help: CHAMFER (Command)
- Autodesk Help: TRIMMODE (System Variable)
- Autodesk Help: FILLETRAD (System Variable)
- Autodesk Help: FILLETPOLYARC (System Variable)
- Autodesk Help: CHAMMODE (System Variable)
- Autodesk Help: Commands for Creating Fillets and Chamfers
- Autodesk Blog: How to Use Fillet in AutoCAD
- Autodesk: AutoCAD LT Shortcut Guide (PDF)
