Trả lời nhanh: Bốn chỉ số đáng chú ý nhất là số khu vực đã bị thay thế, số khu vực đang chờ xử lý, số khu vực không thể ánh xạ lại, và số lỗi truyền dữ liệu. Bất cứ chỉ số nào trong nhóm này khác không đều là dấu hiệu cần theo dõi sát, và tăng dần theo thời gian là dấu hiệu phải thay ổ.
Ổ cứng hiếm khi chết đột ngột hoàn toàn, chúng thường báo trước qua các chỉ số tự chẩn đoán mà không ai đọc. Bài này chỉ ra đúng những con số cần nhìn và cách hiểu chúng, thay vì đọc cả bảng hàng chục dòng khó hiểu.
Bốn chỉ số cần nhìn
Bảng chỉ số có hàng chục dòng nhưng chỉ vài dòng thực sự dự báo hỏng.
Số khu vực đã bị thay thế. Ổ có sẵn một vùng dự trữ để thay cho các khu vực hỏng. Con số này cho biết đã dùng bao nhiêu. Khác không là ổ đã bắt đầu xuống cấp. Tăng đều theo tháng là dấu hiệu rõ ràng.
Số khu vực đang chờ xử lý. Các khu vực đọc lỗi nhưng chưa được thay thế vì hệ thống chờ xem lần ghi tiếp theo có thành công không. Đây là chỉ số cảnh báo sớm nhất và đáng lo nhất. Khác không là nên chuẩn bị thay ổ.
Số khu vực không thể ánh xạ lại. Các khu vực hỏng mà ổ không xử lý được nữa. Khác không nghĩa là đã có dữ liệu không đọc được.
Số lỗi truyền dữ liệu. Thường không phải lỗi ổ mà là lỗi cáp hoặc lỗi cổng. Đáng kiểm tra trước khi kết luận ổ hỏng, vì thay cáp rẻ hơn thay ổ nhiều.
Chỉ số tham khảo và chỉ số gây hiểu nhầm
Nhiệt độ. Thông tin hữu ích nhưng không phải cảnh báo hỏng. Ổ chạy quá nóng liên tục thì tuổi thọ giảm, nhưng một con số nhiệt độ cao nhất thời không nói lên gì. Ngưỡng an toàn thông thường nằm dưới bốn mươi lăm độ.
Số giờ đã chạy. Hữu ích để biết tuổi ổ, nhất là khi mua máy cũ. Nhưng ổ chạy nhiều giờ trong môi trường tốt vẫn khỏe hơn ổ ít giờ trong môi trường nóng và rung.
Số lần bật tắt và số lần dừng quay. Với ổ máy chủ chạy liên tục thì các con số này thấp và không đáng quan tâm.
Tỉ lệ lỗi đọc thô. Đây là chỉ số gây hiểu nhầm nhiều nhất. Một số hãng báo con số rất lớn nhưng đó là cách mã hóa riêng của họ, không có nghĩa là ổ sắp hỏng. Đừng hoảng khi thấy số lớn ở dòng này, hãy nhìn bốn chỉ số ở phần trên.
Chạy bài kiểm tra chủ động
Các chỉ số ở trên chỉ ghi nhận những gì đã xảy ra trong quá trình sử dụng bình thường. Nhiều khu vực hỏng nằm ở vùng dữ liệu ít khi đọc tới và sẽ không bị phát hiện cho tới lúc bạn cần chúng.
Giải pháp là chạy bài kiểm tra chủ động, có hai loại.
- Bài ngắn. Vài phút, kiểm tra các thành phần cơ bản. Chạy hằng tuần.
- Bài dài. Đọc toàn bộ bề mặt ổ, mất nhiều giờ với ổ dung lượng lớn. Chạy hằng tháng vào giờ thấp điểm.
Song song với đó, nếu dùng hệ thống file có kiểm tra toàn vẹn, hãy đặt lịch quét toàn bộ dữ liệu hằng tháng. Việc này phát hiện được cả lỗi mà chỉ số của ổ không báo, vì nó đối chiếu dữ liệu với mã kiểm tra chứ không chỉ hỏi ổ.
Khi nào phải thay ổ
Ba mức, theo thứ tự khẩn cấp.
Thay ngay: có khu vực không thể ánh xạ lại, hoặc bài kiểm tra dài thất bại, hoặc ổ đã bị hệ thống chịu lỗi loại ra khỏi nhóm.
Lên kế hoạch thay trong vài tuần: số khu vực đã bị thay thế hoặc số khu vực chờ xử lý khác không và đang tăng dần qua các lần kiểm.
Theo dõi sát: các chỉ số trên khác không nhưng đứng yên qua nhiều tháng. Một ổ có vài khu vực hỏng từ lâu và không tăng thêm thường vẫn dùng được, nhưng hãy đảm bảo nó không nằm trong nhóm chịu dữ liệu quan trọng nhất.
Nguyên tắc chung: xu hướng quan trọng hơn con số tuyệt đối. Hãy ghi lại chỉ số theo tháng để thấy xu hướng, thay vì chỉ nhìn một lần khi đã có sự cố.
Thiết lập giám sát tự động
Đọc thủ công thì không ai duy trì được quá vài tháng. Bốn việc nên tự động hóa.
- Cài dịch vụ giám sát chỉ số ổ trên máy chủ, đặt gửi thư khi có chỉ số vượt ngưỡng.
- Đặt lịch bài kiểm tra ngắn hằng tuần và bài dài hằng tháng, tự động chạy vào giờ thấp điểm.
- Đưa chỉ số vào hệ thống giám sát chung nếu bạn đã có, để thấy được xu hướng theo thời gian.
- Bật cảnh báo của card điều khiển ổ và của thiết bị lưu trữ, vì chúng thường phát hiện sớm hơn.
Và điều quan trọng nhất: đảm bảo cảnh báo tới được người thực sự đọc. Rất nhiều hệ thống có cảnh báo đầy đủ nhưng gửi vào một hộp thư không ai mở, và ổ hỏng vài tháng vẫn không ai biết.
Bốn chỉ số cần nhìn và ngưỡng hành động
| Chỉ số | Ý nghĩa | Khi nào phải hành động |
|---|---|---|
| Số vùng đã bị thay thế | Ổ đã gặp vùng hỏng và tự thay bằng vùng dự phòng | Khác không là đáng chú ý, tăng dần là phải thay ổ |
| Số vùng đang chờ xử lý | Ổ đọc không được và chưa quyết định thay thế | Khác không là dấu hiệu nghiêm trọng, theo dõi sát |
| Số vùng không thể sửa | Dữ liệu ở vùng đó đã mất | Khác không là thay ổ ngay |
| Số giờ đã chạy | Tuổi thọ thực tế của ổ | Trên 40 nghìn giờ là ổ đã chạy khoảng năm năm liên tục |
Điểm quan trọng: một chỉ số khác không tại một thời điểm chưa nói lên nhiều. Cái nguy hiểm là chỉ số tăng dần qua các lần đo. Vì thế phải đo định kỳ và lưu lại, chứ không phải chỉ đo khi đã nghi ngờ.
Chạy bài kiểm tra và đọc kết quả
# Xem toan bo chi sosmartctl -a /dev/sda # Chi xem phan quan trongsmartctl -a /dev/sda | grep -E "Reallocated_Sector|Current_Pending|Offline_Uncorrectable|Power_On_Hours" # Chay bai kiem tra ngan, khoang 2 phutsmartctl -t short /dev/sda # Chay bai kiem tra day du, chay duoc trong luc may van hoat dongsmartctl -t long /dev/sda # Xem ket qua sau khi chay xongsmartctl -l selftest /dev/sda # Voi o nam sau card dieu khien RAID, can chi ro loai va so thu tu:smartctl -a -d megaraid,0 /dev/sda # Dat giam sat tu dong de khong phai nho kiem:systemctl enable --now smartd# Cau hinh gui canh bao qua email trong tep cau hinh cua smartd.# Canh bao tu dong la thu duy nhat khien ban biet o hong dung luc.Ba mức hành động theo chỉ số ổ
- Thay ngay: có vùng không thể sửa, hoặc bài kiểm tra đầy đủ báo thất bại, hoặc ổ phát ra tiếng lạ.
- Lên kế hoạch thay trong tháng: số vùng đã thay thế tăng qua các lần đo, hoặc số vùng chờ xử lý khác không.
- Theo dõi thêm: chỉ số khác không nhưng ổn định qua nhiều lần đo, và ổ chưa quá cũ.
- Nguyên tắc chung: ổ đĩa rẻ hơn thời gian khôi phục dữ liệu rất nhiều. Khi phân vân, hãy thay.
Câu hỏi thường gặp
Ổ SSD có bộ chỉ số này không
Có, nhưng các chỉ số quan trọng khác đi. Với ổ SSD, hãy nhìn mức hao mòn còn lại và tổng lượng dữ liệu đã ghi, vì tuổi thọ của chúng tính theo lượng ghi chứ không theo giờ chạy. Số khu vực dự trữ đã dùng cũng đáng theo dõi.
Ổ báo lỗi nhưng vẫn chạy bình thường thì sao
Đừng chờ. Trong một nhóm chịu lỗi, ổ yếu làm chậm cả nhóm và làm tăng rủi ro khi phải dựng lại. Thay chủ động vào giờ thấp điểm luôn dễ hơn thay khẩn cấp lúc ổ đã chết.
Có phần mềm nào đọc chỉ số này không
Trên Linux có bộ công cụ tiêu chuẩn cho việc này, miễn phí và có sẵn trong mọi bản phân phối. Trên Windows và trên NAS bán sẵn đều có công cụ tương ứng. Với ổ nằm sau card RAID, cần dùng công cụ của hãng card hoặc thêm tham số để đọc xuyên qua card.
Ổ mới mua có chỉ số khác không thì sao
Hiếm nhưng có xảy ra, thường do va đập trong vận chuyển. Hãy chạy bài kiểm tra dài cho mọi ổ mới trước khi đưa vào dùng, và đổi bảo hành ngay nếu phát hiện vấn đề. Kiểm tra trước rẻ hơn nhiều so với phát hiện sau khi đã có dữ liệu.