Trả lời nhanh: NAS là một thiết bị chuyên để chứa ổ cứng và chia sẻ dữ liệu qua mạng nội bộ, có hệ điều hành riêng đã đóng gói sẵn và quản trị qua trình duyệt. Khác với máy chủ lưu trữ tự dựng ở chỗ NAS bán theo bộ hoàn chỉnh, cắm điện là chạy, đổi lại bạn ít quyền can thiệp vào phần cứng và phần mềm bên trong.
Khi công ty bắt đầu có vài chục người và ai cũng cần mở chung một thư mục tài liệu, câu hỏi đầu tiên thường là mua NAS hay dựng máy chủ. Bài này phân biệt rõ hai thứ đó, chỉ ra chi phí thật của từng hướng, và nói thẳng một điều nhiều nơi hiểu sai: có NAS không có nghĩa là đã có bản sao lưu.
NAS thực chất là cái gì
Viết đầy đủ là Network Attached Storage, tức là kho lưu trữ gắn vào mạng. Về hình dáng nó là một hộp kim loại có từ hai đến mười mấy khay ổ cứng, một cổng mạng, một CPU nhỏ và vài GB RAM. Bên trong chạy một hệ điều hành riêng do hãng làm sẵn, thường là một bản Linux đã cắt gọn, và mọi thao tác quản trị làm qua trình duyệt.
Điểm khác biệt so với ổ cứng cắm ngoài là NAS phục vụ nhiều người cùng lúc qua mạng, có phân quyền theo tài khoản, và chạy liên tục hai mươi bốn giờ. Điểm khác biệt so với máy chủ là nó được đóng gói thành sản phẩm hoàn chỉnh, không cần cài hệ điều hành, không cần cấu hình dịch vụ chia sẻ tệp thủ công.
Hai hãng phổ biến tại Việt Nam là Synology và QNAP. Ngoài ra có hướng tự dựng bằng phần mềm mã nguồn mở như TrueNAS cài lên một máy chủ cũ, nằm giữa hai thái cực mua sẵn và tự làm hoàn toàn.
Khác máy chủ lưu trữ ở đâu
Ranh giới không nằm ở phần cứng mà nằm ở mức độ bạn được can thiệp.
- NAS đóng gói sẵn. Hãng quyết định hệ điều hành, quyết định phiên bản cập nhật, quyết định phần mềm nào cài được. Đổi lại bạn có thứ chạy được ngay và có hỗ trợ khi hỏng.
- Máy chủ lưu trữ tự dựng cho bạn toàn quyền. Chọn bo mạch, chọn số ổ, chọn hệ thống file, chọn phần mềm. Đổi lại bạn tự chịu trách nhiệm khi có sự cố, và cần người trong nhà biết việc.
Về hiệu năng, một NAS tầm trung đủ cho vài chục người mở tệp văn phòng. Khi công việc chuyển sang dựng phim, xử lý ảnh y tế hay chạy cơ sở dữ liệu, giới hạn CPU và RAM của NAS bộc lộ rất nhanh, và lúc đó một máy chủ lưu trữ với ổ nhanh cùng mạng mười gigabit là lựa chọn đúng hơn.
RAID trong NAS bảo vệ được gì và không bảo vệ được gì
Gần như mọi NAS đều gộp các ổ lại theo một cấu hình RAID. Ý tưởng là dữ liệu được ghi kèm phần thông tin dư thừa, để khi một ổ chết thì hệ thống dựng lại được nội dung của ổ đó từ các ổ còn lại.
Điều này bảo vệ bạn khỏi đúng một tình huống: một ổ cứng hỏng. Nó không bảo vệ bạn khỏi những thứ sau, và đây là danh sách thực sự gây mất dữ liệu ở doanh nghiệp Việt Nam.
- Người dùng xóa nhầm thư mục, rồi vài tuần sau mới phát hiện.
- Mã độc tống tiền mã hóa toàn bộ thư mục chia sẻ, kể cả phần nằm trên NAS, vì máy trạm bị nhiễm có quyền ghi lên đó.
- Cháy, ngập, chập điện hoặc mất trộm cả thiết bị.
- Bộ nguồn hoặc bo mạch của chính NAS hỏng, làm cả dàn ổ không đọc được cho tới khi có thiết bị thay thế tương thích.
Vì vậy câu nói đáng nhớ là RAID chống hỏng ổ, không phải chống mất dữ liệu. NAS là nơi dữ liệu sống, không phải nơi dữ liệu được cứu.
Chọn cấu hình NAS cho một công ty vài chục người
Bốn thông số quyết định, xếp theo mức quan trọng.
- Số khay ổ. Mua thừa khay còn hơn thiếu. Bốn khay là mức tối thiểu hợp lý cho doanh nghiệp, vì hai khay chỉ cho phép cấu hình soi gương, hết dung lượng là phải thay cả cặp ổ.
- Dung lượng dự phòng ba năm. Đo dung lượng đang dùng, đo mức tăng của mười hai tháng qua, nhân lên rồi cộng biên. Đầy ổ giữa chừng là tình huống tốn kém nhất.
- RAM. Nếu định chạy thêm ứng dụng trên NAS, chẳng hạn máy chủ camera hoặc đồng bộ đám mây, RAM mặc định thường không đủ và nên chọn dòng nâng cấp được.
- Ổ chuyên dụng cho NAS. Ổ máy tính để bàn chạy hai mươi bốn giờ trong dàn nhiều ổ sẽ hỏng sớm do rung và nhiệt. Chênh lệch giá không đáng để tiết kiệm.
NAS đặt ở đâu và sao lưu đi đâu
Đặt NAS trong phòng có khóa, thoáng và có nguồn dự phòng. Rất nhiều sự cố hỏng ổ hàng loạt bắt nguồn từ mất điện đột ngột lặp lại nhiều lần chứ không phải từ ổ kém chất lượng.
Về sao lưu, nguyên tắc tối thiểu là dữ liệu quan trọng phải tồn tại ở ít nhất hai nơi, trong đó một nơi không nằm cùng tòa nhà và không nằm trong tầm với của tài khoản quản trị hằng ngày. Cách làm thường thấy là NAS chạy tác vụ đẩy bản sao lên kho lưu trữ đám mây theo lịch đêm, với tài khoản riêng chỉ có quyền ghi thêm.
Nếu doanh nghiệp có máy chủ ảo hóa, hướng đầy đủ hơn là dùng một phần mềm sao lưu chuyên dụng chụp cả máy ảo rồi cất bản sao lên NAS và lên đám mây, thay vì chỉ chép tệp.
NAS giải quyết việc gì và không giải quyết việc gì
| Việc | NAS làm được không | Ghi chú |
|---|---|---|
| Chỗ chứa tệp dùng chung cho cả văn phòng | Được, đây là việc chính | Phân quyền theo phòng ban ngay từ đầu |
| Nơi nhận bản sao lưu từ máy trạm và máy chủ | Được | Nhưng phải có thêm một bản nữa ở nơi khác |
| Thay cho bản sao lưu ngoài văn phòng | Không | Cháy, mất trộm, hoặc mã độc tống tiền là mất cả NAS |
| Chạy ứng dụng nghiệp vụ nặng | Không nên | Bộ xử lý của NAS thường yếu, việc này thuộc về máy chủ |
| Chia sẻ tệp cho người ngoài công ty | Được nhưng cẩn thận | Mở NAS ra internet là rủi ro lớn, xem mục dưới |
RAID bảo vệ được gì và không bảo vệ được gì
- Bảo vệ được: một ổ đĩa hỏng về mặt cơ học. Hệ thống chạy tiếp, bạn thay ổ và dựng lại.
- Không bảo vệ được: xóa nhầm tệp, mã độc mã hóa dữ liệu, hỏng bộ nguồn làm hỏng nhiều ổ cùng lúc, mất cắp cả máy.
- Kết luận: RAID là biện pháp chống gián đoạn, không phải biện pháp chống mất dữ liệu. Nói NAS có RAID nên không cần sao lưu là hiểu sai nguy hiểm nhất về thiết bị này.
Đặt ở đâu và mở ra ngoài thế nào
# Quy tac quan trong nhat: KHONG mo giao dien quan tri cua NAS ra internet # Ly do: day la muc tieu bi do mat khau tu dong lien tuc,# va cac loi bao mat cua thiet bi luu tru thuong bi khai thac rat nhanh # Cach dung an toan khi can truy cap tu xa:# 1. Ket noi mang rieng ao vao mang cong ty, roi truy cap NAS ben trong# 2. Hoac dung dich vu truy cap rieng cua hang, bat xac thuc hai buoc # Kiem tra dinh ky, lam moi thang:# - NAS co ban cap nhat phan mem moi khong# - tai khoan quan tri mac dinh da doi ten va doi mat khau chua# - nhat ky dang nhap co lan thu tu dia chi la khong # Kiem tra ban sao luu: moi quy khoi phuc thu MOT thu muc that# Ban sao luu chua tung khoi phuc thu la ban sao luu chua chac dung duocCâu hỏi thường gặp
Doanh nghiệp mười người có cần NAS không
Thường là chưa cần thiết bị riêng nếu tài liệu đã nằm trên một dịch vụ đám mây có phân quyền và có lịch sử phiên bản. NAS trở nên đáng tiền khi dung lượng lớn, khi cần tốc độ mạng nội bộ để mở tệp nặng, hoặc khi có yêu cầu giữ dữ liệu trong nước.
NAS có thay thế được máy chủ không
Không, hai thứ giải quyết hai việc khác nhau. NAS chứa và chia sẻ dữ liệu. Máy chủ chạy ứng dụng, cơ sở dữ liệu và các dịch vụ nội bộ. Một số NAS chạy được ứng dụng nhẹ nhưng CPU và RAM hạn chế, không nên đặt hệ thống quan trọng lên đó.
Nên chọn Synology hay QNAP
Synology mạnh ở phần mềm, giao diện và độ ổn định của bản cập nhật, phù hợp nơi không có người chuyên trách. QNAP thường cho cấu hình phần cứng cao hơn ở cùng tầm giá, hợp với nơi có người biết việc và cần hiệu năng. Cả hai đều đủ dùng cho doanh nghiệp vừa.
Mất một ổ trong NAS thì làm gì trước
Thay ổ mới càng sớm càng tốt, vì trong lúc còn thiếu ổ thì hệ thống không còn khả năng chịu lỗi tiếp. Trước khi bắt đầu dựng lại dữ liệu, hãy kiểm tra bản sao lưu gần nhất còn dùng được, bởi quá trình dựng lại tạo tải nặng lên các ổ còn lại và đôi khi làm lộ ra ổ thứ hai đang yếu.