Trả lời nhanh: Blog và landing page chạy tốt với 1 tới 2GB RAM và 1 tới 2 nhân. Website doanh nghiệp hoặc tin tức cần khoảng 4GB RAM và 2 tới 4 nhân. Sàn thương mại điện tử nên bắt đầu từ 8GB RAM, 4 nhân trở lên và bắt buộc ổ NVMe. Với dung lượng, lấy dung lượng dữ liệu hiện tại nhân đôi rồi cộng thêm chỗ cho log và backup tạm. Quan trọng hơn con số là đo mức dùng thật trên máy hiện tại trước khi quyết định.
Mua thừa thì lãng phí mỗi tháng, mua thiếu thì website sập đúng lúc đông khách. Cách chắc chắn nhất không phải đoán mà là đo, và việc đo chỉ mất vài phút.
- Đừng chọn theo cảm tính, hãy đo mức dùng thật bằng free, top và df.
- RAM thiếu gây hậu quả nặng hơn CPU thiếu vì máy sẽ dùng swap và chậm thảm hại.
- Dung lượng nên tính gấp đôi dữ liệu hiện tại để có chỗ cho log và bản backup tạm.
- Với web và database, ổ nhanh thường đáng tiền hơn thêm nhân CPU.
Bảng gợi ý theo loại website
| Loại | RAM | Nhân | Ổ cứng |
|---|---|---|---|
| Blog, landing page | 1 tới 2GB | 1 tới 2 | 20 tới 30GB |
| Website doanh nghiệp, tin tức | 4GB | 2 tới 4 | 50 tới 80GB |
| Thương mại điện tử | 8GB trở lên | 4 trở lên | 100GB trở lên, nên NVMe |
| Ứng dụng có API, nhiều ghi | 8 tới 16GB | 4 tới 8 | NVMe là bắt buộc |
| Môi trường dev, chạy AI agent | 4 tới 8GB | 2 tới 4 | NVMe, ưu tiên xung cao |
Bảng này là điểm khởi đầu, không phải chân lý. Một website tối ưu tốt chạy nhẹ hơn nhiều so với website cùng lượng khách nhưng thiếu bộ nhớ đệm.
Ba lệnh để đo mức dùng thật
Chạy trên máy đang phục vụ, vào giờ đông khách:
free -h # xem RAM đang dùng và swap
top # xem CPU và I/O wait
df -h # xem dung lượng còn lạiCách đọc kết quả:
- Cột available trong free còn dưới 15 phần trăm tổng RAM là dấu hiệu cần nâng.
- Swap đang được dùng nhiều nghĩa là RAM đã thiếu, máy đang phải mượn ổ cứng làm bộ nhớ và chậm đi rất nhiều.
- Chỉ số wa trong top cao mà CPU còn dư nghĩa là ổ đĩa đang là nút thắt, không phải CPU.
- df còn dưới 20 phần trăm thì nên tính chuyện mở rộng, đừng đợi đầy.
Thiếu thứ nào thì hậu quả nặng nhất
Xếp theo mức độ khó chịu:
- Thiếu RAM. Máy chuyển sang dùng swap trên ổ cứng, tốc độ tụt thảm hại, nặng hơn thì hệ thống tự tắt tiến trình đang chạy. Đây là kiểu hỏng khó chịu nhất.
- Ổ đầy. Database không ghi được, log không ghi được, dịch vụ dừng. Thường xảy ra âm thầm rồi bùng phát lúc nửa đêm.
- Ổ chậm. Không sập nhưng mọi thứ chậm đều, khó chẩn đoán vì nhìn CPU và RAM đều bình thường.
- Thiếu nhân CPU. Chậm khi đông khách nhưng ít khi gây sập hoàn toàn.
Vì vậy khi ngân sách có hạn, thứ tự ưu tiên hợp lý là đủ RAM trước, ổ nhanh và đủ chỗ tiếp theo, số nhân sau cùng.
Câu hỏi thường gặp
VPS 1GB RAM chạy WordPress được không?
Được với blog ít truy cập và ít plugin, nhưng nên bật bộ nhớ đệm và đặt swap dự phòng. Có thêm vài plugin nặng là bắt đầu chật vật.
Nên chọn nhiều RAM hay ổ nhanh?
Đủ RAM trước đã, vì thiếu RAM gây hậu quả nặng nhất. Khi RAM đã đủ thì ổ nhanh mang lại cải thiện rõ hơn so với thêm nhân CPU.
Nâng cấp giữa chừng có phải cài lại không?
Với hầu hết nền tảng ảo hoá thì không. Nâng RAM, nhân hay dung lượng thực hiện tại chỗ, chỉ cần khởi động lại máy ảo.
Dung lượng nên dư bao nhiêu?
Luôn giữ ít nhất 20 phần trăm trống. Log, bản cập nhật và file tạm phình lên nhanh hơn bạn nghĩ, và ổ đầy là nguyên nhân sập dịch vụ rất phổ biến.
